Dùng đồng hồ vạn năng để dò lỗi mạch

Một chiếc đồng hồ vạn năng giá hơn trăm nghìn biến việc dò lỗi từ đoán mò thành có cơ sở. Bốn phép đo dưới đây đủ cho mọi mạch điện áp thấp.

Cắm que đo cho đúng

• Que đen luôn cắm ở lỗ COM, không bao giờ đổi.
• Que đỏ cắm ở lỗ ghi VΩmA cho mọi phép đo áp, trở, thông mạch và dòng nhỏ.
• Chỉ chuyển que đỏ sang lỗ 10A khi đo dòng lớn, và nhớ chuyển lại ngay sau đó — quên là lần đo điện áp kế tiếp sẽ nổ cầu chì.

1. Thông mạch — phép đo dùng nhiều nhất

Vặn về ký hiệu loa hoặc đi-ốt. Chạm hai que vào nhau, đồng hồ kêu là thang đúng. Luôn đo khi mạch đã rút điện.

Dùng để:

• Tìm chập trước khi cấp điện: đo giữa 5V và GND, giữa 3V3 và GND. Kêu là có chập, tuyệt đối không cắm điện.
• Kiểm tra mối hàn: chạm một que vào chân linh kiện, que kia vào điểm đến. Không kêu nghĩa là mối hàn nguội hoặc đứt dây.
• Tìm đúng cặp chân nút nhấn: nút 6×6mm có 4 chân, hai cặp đã thông sẵn. Cặp cần dùng là cặp chỉ kêu khi nhấn.

2. Điện áp một chiều — xem mạch có sống không

Vặn về vùng V có gạch ngang (DCV), thang 20V nếu đồng hồ chỉnh tay. Đo khi mạch đang cắm điện, que đen vào GND, que đỏ vào điểm cần xem.

3. Điện trở — kiểm tra linh kiện rời

Vặn về Ω, đo khi đã rút điện và linh kiện tháo ít nhất một chân khỏi mạch. Các linh kiện mắc song song sẽ kéo số đo xuống nếu để nguyên.

Dùng để đọc lại điện trở bị mờ vạch màu, kiểm tra trở kéo lên đã hàn đúng chỗ chưa, hoặc đo quang trở khi che và khi chiếu sáng để xem nó còn nhạy không.

4. Dòng điện — phép đo ít dùng nhưng hay bị làm sai

Khác hẳn ba phép trên: đồng hồ phải mắc nối tiếp vào mạch, tức là phải cắt dây ra và cho dòng chạy xuyên qua đồng hồ.

1. Rút điện.
2. Tháo một đầu của linh kiện cần đo, ví dụ chân LED.
3. Nối que đỏ vào phía nguồn, que đen vào chân linh kiện vừa tháo.
4. Vặn thang mA, cấp điện lại và đọc số.

Không bao giờ chạm hai que đang ở thang dòng vào hai cực nguồn. Đó là nối tắt nguồn qua đồng hồ, cháy cầu chì ngay lập tức.

Quy trình dò một mạch không chạy

1. Rút điện, đo thông mạch giữa các đường nguồn và GND. Có chập thì dừng lại tìm cho ra.
2. Cấp điện, đo điện áp nguồn ngay trên board. Sai thì vấn đề ở nguồn hoặc cáp.
3. Đo điện áp chân nguồn từng module. Module không có điện thì không cần xem code.
4. Đo chân tín hiệu ở hai trạng thái: nút nhấn và thả, cảm biến che và không che. Số không đổi nghĩa là dây hoặc chân sai.
5. So với bảng đo kiểm của mạch. Mỗi trang mạch trong thư viện đều có bảng điểm đo kèm giá trị mong đợi, lấy từ chính kết quả mô phỏng.
6. Xem Serial Monitor 115200. Code trong thư viện luôn in trạng thái cảm biến, nhìn số in ra thường thấy ngay chỗ sai.

Mẹo nhỏ

• Kẹp que đo loại cá sấu rảnh được hai tay, đỡ trượt que làm chập mạch.
• Đồng hồ tự chọn thang (auto range) tiện cho người mới, không lo vặn sai thang.
• Số đo nhảy lung tung ở chân thả nổi là bình thường — chân chưa nối gì thì không có mức xác định.
• Pin đồng hồ yếu làm số đo sai lệch mà không báo gì; thay pin khi thấy số trôi.

Câu hỏi thường gặp