Cắm breadboard đúng cách: hiểu đường nối bên trong

Breadboard cho phép thử mạch mà không hàn một mối nào. Chỉ cần hiểu đúng các hàng lỗ nối với nhau thế nào là hết chín phần rắc rối.

Bên trong nối thế nào

Một breadboard cỡ thường có 63 cột, mỗi cột 10 lỗ chia hai nửa, cùng hai cặp đường ray chạy dọc hai mép.

• Trong vùng giữa: năm lỗ của một cột (A–E) nối với nhau; năm lỗ F–J của cùng cột đó cũng nối với nhau; nhưng hai nhóm này tách rời bởi rãnh ở giữa.
• Hai đường ray ở mép (có vạch đỏ và xanh) chạy ngang suốt chiều dài, dùng cho nguồn dương và mát.
• Ray trên và ray dưới không tự nối với nhau. Muốn dùng cả hai nửa thì phải bắc hai sợi dây nối ray trên với ray dưới.
• Nhiều board giá rẻ còn cắt ray thành hai đoạn ở giữa; nhìn kỹ sẽ thấy vạch màu bị đứt quãng. Nếu có, phải nối hai đoạn lại.

Vì sao vi điều khiển phải vắt qua rãnh

Arduino Nano và ESP32 có hai hàng chân đối diện nhau. Nếu cắm gọn trong một nửa, hai hàng chân rơi vào cùng những cột đang nối với nhau — tức là chập toàn bộ chân trái với chân phải. Đặt vắt qua rãnh giữa thì mỗi hàng chân nằm ở một nửa riêng, và mỗi chân có thêm bốn lỗ trống bên cạnh để cắm dây.

Nút nhấn 4 chân cũng vậy: hai cặp chân của nó đã thông sẵn bên trong, nên phải cắm vắt qua rãnh, nếu không nhấn hay không nhấn mạch vẫn thông.

Thứ tự cắm cho gọn

1. Dựng nguồn trước. Cắm hai dây từ board ra ray: dây đỏ từ chân 5V ra ray +, dây đen từ GND ra ray −. Nếu dùng cả hai nửa board, bắc thêm hai dây nối ray trên với ray dưới.
2. Đặt linh kiện lớn (vi điều khiển, module) vắt qua rãnh, chừa khoảng trống hai bên.
3. Cắm linh kiện nhỏ theo đúng cột cần nối. Điện trở và LED cắm hai chân vào hai cột khác nhau mới có tác dụng — cắm cùng cột là nối tắt chính nó.
4. Đi dây tín hiệu sau cùng, dùng dây ngắn, bẻ sát mặt board.
5. Đo thông mạch giữa ray + và ray − trước khi cấp điện.

Quy ước màu dây

Không bắt buộc nhưng tiết kiệm rất nhiều thời gian dò lỗi: đỏ cho nguồn dương, đen cho mát, các màu còn lại cho tín hiệu. Sơ đồ cắm breadboard mà Mạch Gọn sinh ra cho từng mạch đã gán sẵn màu theo quy ước này, cứ cắm theo hình là đúng.

Năm lỗi hay gặp

• Cắm linh kiện dọc theo cùng một cột. Hai chân nằm chung một điểm nối, coi như nối tắt linh kiện đó.
• Quên nối hai ray. Nửa board dưới không có điện, mạch chạy một phần.
• Dùng dây lõi nhiều sợi. Sợi mềm tòe ra trong lỗ, tiếp xúc chập chờn. Dùng dây lõi cứng một sợi hoặc dây jumper bán sẵn.
• Lỗ bị rão. Breadboard cũ cắm đi cắm lại, kẹp bên trong không còn giữ chặt. Dấu hiệu là mạch chạy khi ấn tay lên dây. Đổi sang khu vực khác của board hoặc thay board mới.
• Thử mạch dòng lớn trên breadboard. Tiếp điểm bên trong chỉ chịu khoảng 1A và điện trở tiếp xúc không nhỏ; mô tơ, bơm hay dây LED dài nên nối thẳng bằng dây chứ đừng cho chạy qua board.

Breadboard rồi mới hàn

Cắm thử trước khi hàn tiết kiệm thời gian hơn nhiều so với gỡ linh kiện khỏi board đã hàn. Quy trình gọn: cắm breadboard, nạp code, đo kiểm theo bảng điểm đo, chạy vài giờ cho chắc, rồi mới chuyển sang board lỗ hoặc mạch in.

Mỗi mạch trong thư viện đều có sẵn sơ đồ breadboard do máy tự xếp và tự đối chiếu lại với sơ đồ nguyên lý, nên hình vẽ bảo cắm đâu thì cắm đúng đó.

Câu hỏi thường gặp